Historia

Nazwa miasta pojawia się wielokrotnie w relacjach niejakiego Ibrahima Ibn Jakuba, kupca arabskiego, pochodzących z X w. Kraków już w VIII w. był ważnym centrum państwa Wiślan, plemienia sło­wiańskiego. Wiślanie wybudowali na nadrzecznym wzgórzu, na skrzyżowaniu kilku szlaków handlo­wych prowadzących z Europy Zachodniej do Kijo­wa i Morza Czarnego, gród warowny. Z małej osa­dy Kraków rozwinął się szybko w ważne centrum handlowe. W latach 988-990 książę Mieszko I z dynastii Piastów rozpoczął proces jednoczenia terytoriów słowiańskich położonych na północy i południu dzisiejszej Polski, tworząc zalążek pań­stwa polskiego. W roku 1000 syn Mieszka, Boles­ław Chrobry - pierwszy król polski - ustanowił wzgórze wawelskie siedzibą nowo założonego biskupstwa. W roku 1038 książę Kazimierz I Odno­wiciel przeniósł tutaj stolicę państwa.

Pierwszy kryzys w historii miasta miał miejsce w XIII wieku, gdy gród został spustoszony przez hordy tatarskie uderzające ze wschodu po podboju Rusi. Odbudowę rozpoczęto w roku 1257, wkrót­ce potem z inicjatywy księcia Bolesława Wstydli­wego powstał plan rozbudowy oparty na układzie ulic rozchodzących się od centralnie położonego rynku. Schemat ten pozostał niezmieniony do dziś, przynajmniej w najstarszej części miasta.

W 1320 roku król Władysław I Łokietek zwień­czył dzieło scalania państwa po rozbiciu dzielni­cowym, koronując się w Krakowie. Od tego czasu prawie wszyscy polscy królowie byli koronowani właśnie w katedrze wawelskiej i tam też znajdują się ich grobowce.

W XIV wieku Kraków pozostawał centrum gos­podarczym i politycznym kraju oraz ośrodkiem handlowym na skalę ogólnoeuropejską. W roku 1364 król Kazimierz Wielki założył w mieście pierwszą polską uczelnię wyższą i drugą w Europie Środkowej (po praskiej), Akademię Krakowską. Około 1400 r. została odnowiona z funduszów kró­la Władysława Jagiełły i jego żony i przyjęła obo­wiązującą do dziś nazwę Uniwersytet Jagielloński. Kazimierz Wielki zlecił także przebudowę miasta i przyznał prawo do osiedlania się w nim Żydom. Pod koniec XV i na początku XVI w. Kraków stał się ważnym centrum naukowym - wśród wielu artystów, naukowców i myślicieli epoki renesansu, którzy tu zdobywali wykształcenie, znalazł się wielki astronom Mikołaj Kopernik (1473-1543). W okresie odrodzenia miasto słynęło w całej Eu­ropie z panującej tu tolerancji religijnej - wtedy to właśnie Zygmunt II August (rządził w latach 1506-48) wygłosił słynną sentencję, że nie jest królem sumień swoich poddanych. Pod panowaniem jego i jego ojca (Zygmunta I Starego) kultura polska wkroczyła w swój złoty wiek. Chociaż król Zygmunt August był władcą katolickim, nie do­puszczał jednak do prześladowania innowierców w okresie, gdy Europą wstrząsały wojny religijne. Otoczył także ochroną królewską polską społecz­ność żydowską. Rzeczpospolita związana unią z Litwą była w tym czasie najbardziej chyba tole­rancyjnym państwem na Starym Kontynencie. Wtedy powstały też na Wawelu dziedziniec i Kap­lica Zygmuntowska, wzorowane na renesansowej sztuce włoskiej.